Döviz Kuru Politikası ve Rezerv Yönetimi

Paylaş
Yazdır
Merkez Bankasının döviz piyasalarındaki rolü nedir? Merkez Bankası uygulayacağı döviz kuru politikalarını nasıl belirler?

 

Merkez Bankası, 1211 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği uygulanacak kur rejimini Hükûmet ile birlikte belirler. Ancak döviz kuru politikası uygulaması Merkez Bankasına aittir. Ülkemizde uygulanmakta olan dalgalı döviz kuru rejiminde döviz kuru ne bir hedef, ne de bir politika aracıdır. Bu çerçevede;

 

  • Uygulanmakta olan dalgalı döviz kuru rejiminde döviz kurları piyasadaki arz ve talep koşulları tarafından belirlenir; Merkez Bankasının herhangi bir kur hedefi bulunmaz.
  • Korunması gereken bir kur seviyesi olmadığından, döviz rezervlerinin düzeyinin önemi sabit veya öngörülebilir kur rejimlerindekine kıyasla oldukça azdır. Ancak, özellikle ülkemiz gibi gelişmekte olan ekonomilerde, karşılaşılabilecek iç ve dış şokların olumsuz etkilerinin giderilmesinde ve ülkeye duyulan güvenin artırılmasında, güçlü döviz rezervi pozisyonu katkı sağlar. Buna ek olarak, Hazinenin dış borç ödemeleri ile ülkemize özgü bir durum olan Merkez Bankası bilançosunda yükümlülükler içinde önemli bir yer tutan yüksek maliyetli işçi dövizi hesaplarının uzun vadede aşamalı olarak azaltılması gerekliliği dikkate alınarak, döviz arzının döviz talebine kıyasla giderek arttığı dönemlerde Merkez Bankasınca rezerv biriktirme amaçlı döviz alım ihaleleri gerçekleştirilir.
  • Ilımlı bir rezerv artırım politikası yürüten Merkez Bankası, döviz piyasasındaki arz ve talep koşullarını mümkün olduğunca düşük düzeyde etkileyecek şekilde döviz alım ihaleleri gerçekleştirir, döviz likiditesinde olağanüstü daralmalar görüldüğünde söz konusu ihalelere ara verebilir.
  • Ancak döviz kurundaki oynaklık Merkez Bankasınca her zaman yakından takip edilir ve kurlarda her iki yönde oluşabilecek aşırı oynaklık durumunda piyasaya doğrudan müdahale edilebilir. Bu müdahale kararları ise sadece geçmiş verilere bakılarak değil, oluşan ve oluşabilecek potansiyel oynaklıkların bütün yönleri değerlendirilerek alınır.
Merkez Bankası gösterge niteliğindeki kurlar nasıl belirlenir ve ne zaman ilan edilir?

Gösterge niteliğindeki kurların hesaplanmasına ilişkin bilgiye buradan ulaşılabilir. 
Merkez Bankasınca her iş günü saat 15.30'da gösterge niteliğinde kurlar belirlenir ve ertesi gün Resmi Gazete'de yayımlanır. Resmi tatiller, hafta sonları ve yarım gün çalışılan günlerde gösterge kur belirlenmemektedir.

Merkez Bankası kur değerlerine (yıllık, üç aylık, aylık) nasıl ulaşılır?

Gösterge niteliğindeki kurlara Merkez Bankası İnternet sitesindeki 'İstatistikler-Döviz Kurları' bölümünden ve Elektronik Veri Dağıtım Sisteminden (EVDS) ulaşılabilir. 

Merkez Bankası sisteminden kur bilgilerini otomatik olarak alabilme imkânı bulunmakta mıdır?

Merkez Bankası kurları günde bir defa saat 15.30’da belirlenip, gerekli kontroller yapıldıktan sonra 16.00-16.30 saatleri arasında İnternet sitesinde yayımlanır. En son yayımlanan kur bilgilerine buradan ulaşılabilir. Kullanıcılar bu dosyayı, herhangi bir programlama dili ile geliştirecekleri uygulamalarında veri dosyası olarak kullanarak İnternet üzerinden otomatik olarak alabilirler. Bu adres ve bu dosyanın formatı özel düzenleme gereklilikleri dışında (bazı Avrupa para birimlerinin tedavülden kalkması gibi) değişmemektedir. Örneğin, dolar kuru alış değerinin dosya içinde bulunduğu satır ve sütun koordinatları her gün aynıdır. Bunun dışında Merkez Bankası kurların otomatik olarak alınması konusunda hazır kod veya betik (İng. script) sağlamamaktadır.

Merkez Bankası kur listesinde bulunmayan dövizlere ilişkin bilgilere nasıl ulaşılabilir?

Merkez Bankasınca alım satıma konu olmayan, dolayısıyla gösterge niteliğinde Türk lirası karşılıkları belirlenmeyen bazı dövizlerin Türk lirası karşılıklarını gösteren Kur Tablosu'na buradan ulaşılabilir.

Merkez Bankasından gerçek kişilere döviz/efektif alınıp, satılabilir mi?

Merkez Bankası veznelerinden gerçek kişilere döviz/efektif alış ve satış işlemi yapılmaz.

Merkez Bankasının döviz rezervleri nasıl yönetilmektedir?

Ülkenin ekonomik konjonktürü, uygulanan döviz kuru rejimi ve para politikaları ile uyumlu olacak şekilde belirlenen rezerv yönetim stratejisi çerçevesinde Merkez Bankası döviz rezervleri sırasıyla güvenli yatırım, likidite ve getiri öncelikleri dikkate alınarak, uluslararası piyasalarda günün koşullarına göre değerlendirilir. Döviz rezervlerinin yönetimi ile ilgili ayrıntılı bilgiye buradan ulaşılabilir.

Merkez Bankasının döviz rezervi ne kadardır?

Döviz rezervi bilgisine Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS)nde yer alan "TCMB Bilanço Verileri" başlığı altındaki "Merkez Bankası Rezervleri" alt başlığından ulaşılabilir.

Merkez Bankasının altın rezervi bulundurmasının nedeni nedir?

Stratejik bir rezerv tutma aracı olması ve her an nakde çevrilebilme özelliği nedeni ile toplam ulusal rezervlerimizin bir kısmının altın olarak tutulması tercih edilir.

Merkez Bankası altın ve döviz rezervlerini nasıl muhafaza ediyor?

Merkez Bankasının döviz rezervleri muhabir bankalar ve diğer ülke merkez bankalarında açtırılmış olan cari ve senet saklama hesapları aracılığı ile muhafaza edilir. Ayrıca, rezervinin küçük bir kısmı, Bankanın gereksinimlerini ve yurt içi piyasalarda oluşan yabancı para efektif talebini karşılamak amacı ile Banka kasalarında efektif olarak tutulur. Altın rezervlerinin bir kısmı ülkemiz sınırları içinde muhafaza edilirken, kalan miktarı yurt dışında diğer ülke merkez bankalarında muhafaza edilir. Bu altın rezervi, doğrudan yatırım işlemlerinde kullanmak amacı ile merkez bankaları nezdinde açılmış olan altın saklama hesaplarında tutulur.

Merkez Bankasının altın rezervi nasıl değerlendiriliyor?

Uluslararası standarda sahip olan Merkez Bankası altın rezervleri, rezerv yönetim politikası ve uluslararası bankacılık teamüllerine bağlı kalınarak doğrudan alım/satım, vadeli ve vadesiz altın deposu, altın swapları, stand-by imkanları ve location swap işlemleri yapılarak değerlendirilir. Altın rezervlerinin yönetimi ile ilgili ayrıntılı bilgiye buradan ulaşılabilir.